Tekstovi autora: Željko Stojanović

Crik 01 S

Crikvenica, hedonizam na moru (2)

Uživati na Jadranu

Nije još ljeto, ali kao da jeste; naš dragi Željko Stojanović Žika iz svog bogatog photo-opusa izvukao je prekrasnu Crikvenicu na svjetlo dana. Svega tridesetak kilometara od Rijeke, ovaj gradić fascinira svojim detaljima, o čemu svedoče izuzetne Stojanovićeve fotografije. Svojevremeno je baš o ovim Žikinim radovima pisala Nataša Šegota Lah koja je uočila da Stojanović „kao svaki iznimno dobar reporter pohranjuje našu kolektivnu memoriju“ i da su njegove slike „poziv gledatelju da vidi mali svijet detalja kroz prizmu profesionalnog fotografa“. Ne želeći da propustimo nijedan od tih dragocenih detalja, objavljujemo i drugi dio fotogalerije iz Crikvenice. Uživanja nikad dosta!
Mors 01 S

Željko Stojanović: Detalj kao grad

Crikvenica, hedonizam na moru (1)

Nije još ljeto, ali kao da jeste; naš dragi Željko Stojanović Žika iz svog bogatog photo-opusa izvukao je prekrasnu Crikvenicu na svjetlo dana. Svega tridesetak kilometara od Rijeke, ovaj gradić fascinira svojim detaljima, o čemu svedoče izuzetne Stojanovićeve fotografije. Svojevremeno je baš o ovim Žikinim radovima pisala Nataša Šegota Lah koja je uočila da Stojanović „kao svaki iznimno dobar reporter pohranjuje našu kolektivnu memoriju“ i da su njegove slike „poziv gledatelju da vidi mali svijet detalja kroz prizmu profesionalnog fotografa“. Ne želeći da propustimo nijedan od tih dragocenih detalja, uskoro objavljujemo drugi dio fotogalerije iz Crikvenice. Uživanja nikad dosta!
Karanf1

Bliski retro: Prvomajska zakuska u Maksimirskoj šumi 2016.

Grah naš praznični

Kako ono beše? Osam sati rada, osam sati odmora, osam sati spavanja. Formula za radničku klasu odavno nije u upotrebi – više se ne zna šta je rad, šta je odmor, o spavanju da ne govorimo. Možda baš zato ovo prvomajsko podsećanje iz Maksimirske šume na Prvi maj 2016. godine, rečitije govori o današnjim šljakerima kojima je grah tj. pasulj gurmanski obrok. Naš Željko Stojanović sa svojim foto aparatom nije propustio priliku za revolucionarni photo angažman; njegova galerija posvećena običnim, dragim ljudima savršeni je uvod u predstojeće praznike. Da nam živi, živi rad!
Opatt 01 S

Retro ljepota: Opatija 2008, iz arhive Željka Stojanovića

U jarkim bojama ljeta

Nakon što nam je fotograf Željko Stojanović predstavio crno-bijelu Opatiju iz 1980, bio je red da ovo omiljeno ljetovalište i odmorište vidimo u novom ruhu, s kolornim snimcima iz nešto bliže 2008. godine. U prilici smo tako da poredimo staro i novo, da vidimo što se u Opatiji promenilo tokom te tri decenije. Ono što je identično jeste osjećaj – da je Opatija još uvijek prelijepa, izazovna i uzbudljiva. I da onaj ko nije bio u Opatiji – ne zna što je propustio!
Opats 01 S

Retro ljepota: Opatija 1980, iz arhive Željka Stojanovića

Vječna mladost stare dame

Neki je oduševljeni Englez, boraveći krajem XIX stoleća u Opatiji, navodno uzvikivao više puta na dan: „Abbazia for ever!“ (Opatija za uvijek!), ne bi li tako svakome rekao da je Opatija (koja se u vrijeme Austrugarske zvala – Abbazia) ljepša od svih tad razvikanih ljetovališta. U Opatiju su dolazili A.P. Čehov, ali i A.G. Matoš, Isadora Duncan i Ivan Cankar, Sigmund Freud i Vladimir Nazor. U socijalističkoj Jugoslaviji, Opatija je ostala turistički dragulj: slavu su joj dodatno doneli Festival zabavna muzike, te koncerti u hotelu Kvarner. Na isteku zime 1980. godine, Opatiju je posetio naš dragi Željko Stojanović, tad mladi foto-umjetnik. Ono što vidite u ovoj fotogaleriji su dokumenti jednog prohujalog vremena u kojem je sve bilo drugačije; živjelo se mirnije, stabilnije, sve je izgledalo lakše i dostižnije. Biti u Opatiji značilo je ostvariti jednu od životnih želja. Pored mora, uz šum talasa i lagani jazz sa hotelskih terasa. Neprocenjivo!
Lastovo 01 S

Žikina arhiva iz 1981: Putovanje u zabranjeno

Lastovo, otok u srcu mora

Lastovo je, kao i Vis, za strane turiste zatvoreno još 1975. godine, kad je počela gradnja skloništa za obalski raketni sistem protivbrodske odbrane koji je trebao da upotpuni takozvanu strategiju odbrane 1000 otoka. Za domaće turiste, ova dva otoka nikad nisu bila zatvorena. Koristeći tu mogućnost slobodnog putovanja, daleke 1981, po zadatku redakcije “Fokus”, put Lastova krenuo je Željko Stojanović; umjesto priča o vojnim utvrđenjima, zatekao je pravi otočki život – djecu koja idu u školu, pijacu, kafane, prekrasne plaže, stare građevine, stoletne masline, ribare, kafane. JNA i njeni paranoici bili su negde drugde. Nakon 37 godina, ovim je fotografijama s Lastova naš prijatelj Željko Stojanović obezbedio ugodno putovanje u daleku crno-bijelu prošlost; današnje Lastovo jeste se promenilo, ali ne toliko da ne bismo prepoznali tradicionalne toponime – centar grada, crkvu i istovetni duh ljudi koji zagledani u pučinu večito pitaju – ima li života iza horizonta?
Zelez 01 S

Žikina arhiva iz 1981: Reportaža o stoleću jedne pruge

Vlakom od Zagreba do Rijeke

Davne 1981, naš dragi zagrebački fotograf Željko Stojanović napravio je reportažu o jedinstvenom jubileju: te godine proslavljalo se stoleće od postojanja pruge Zagreb-Rijeka. Da se podsetimo geografije: kreće se sa zagrebačkog kolodvora, a potom slede Remetinec, Hrvatski Leskovac, Horvati, Mavračići, Zdenčina, Desinec, Jastrebarsko, Domagović, Lazina, Draganići, Karlovac, Karlovac Centar, Mrzlo Polje, Duga Resa, Belavići, Zvečaj, Gornji Zvečaj, Generalski Stol, Donje Dubrave, Gornje Dubrave, Tounj, Kukača, Košare, Oštarije, Ogulin, Ogulinski Hreljin, Ljubošina, Gomirje, Vrbovsko, Moravice (te 1981. zvale su se Srpske Moravice), Brod Moravice , Skrad, Kupjak , Zalesina, Delnice, Lokve, Vrata, Fužine, Lič, Drivenik, Zlobin, Plase, Melnice, Meja, Škrljevo, Sušak Pećine, Rijeka. Ove crno-bijele fotografije iz Stojanovićeve arhive nastale tokom putovanja od Zagreba do Rijeke, dokument su vremena Jugoslavenskih Železnica (JŽ) u svom najboljem izdanju; vidimo čekaonice, poruke putnicima glede higijene (“Putnici, pazite na red i čistoću”), vredne konduktere, uredne i čiste stanice, sneg, kišu, mostove… Doba kad se putovanje vlakom smatralo otmenim izborom! I kad se u svakom kupeu moglo pušiti do mile volje…

Žikina arhiva: Crno bijela prestonica SFRJ

Pun krug tramvajem - putovanje dvojkom 1974. godine

Tokom svog boravka u glavnom gradu SFRJ 1974, o čemu smo objavili galeriju „Sećanje na Beograd 1974. godine“, zagrebački fotograf Željko Stojanović rešio je da svojim aparatom dokumentuje čuvenu beogradsku trasu „Krug dvojke“, odnosno uži centar. Od kad postoji, „dvojka“ uvek ide istim putem: od pristaništa preko Kalemegdana, potom Dušanovom do Vuka; odatle ide Bulevarom, skreće u nekadašnju ulicu Borisa Kidriča (danas, ultraoriginalno nazvana „Beogradska“), stiže na Slaviju, odatle ide niz Nemanjinu do železničke i autobuske stanice, a završava Karađorđevom do – pristaništa. Te zbunjujuće daleke 1974. Beograd je iz današnje perspektive bio pust; crno-bele neretuširane fotografije otkrivaju ono malo sveta po ulicama, sem oko autobuske stanice. Neki od toponima, recimo park kod Vukovog spomenika – danas izgledaju neprepoznatljivi, jer je tamo posečeno više stabala nego što je to uspelo gradonačelniku Draganu Drvoseku 2010. Obložene patinom sećanja, ove Žikine fotografije glavnog grada hommage su vremenu u kojem je čak i tramvaj bio sasvim ugodno sredstvo transporta, jer se Beograd mogao obići lako i zgodno, bez gužve i haosa. Crno-bijeli osećaj nostalgije s razlogom favorizuje prošlost – jeste sve bilo sporije, naizgled siromašnije, ali tko mari? Živelo se mirnije i spokojnije, a tramvaji su stizali na vreme. Točno po redu vožnje.  
Belgr 01 S

Žikina arhiva: Crno-bijela prestonica SFRJ

Sećanje na Beograd 1974. godine

Nestvarno daleke 1974, na poziv urednice likovnog programa Dunje Blažević iz beogradskog Studentskog Kulturnog Centra (SKC) iz Zagreba je u glavni grad SFRJ stigao mladi fotoreporter Željko Stojanović, danas poznatiji kao Žika. Razlog dolaska: izložba u galeriji SKC, sa fotografijama koje će Željko snimiti na licu mesta, u Beogradu. Prva serija slika posvećena je kultnim mestima prestonice; posetio je Žika hotel „Moskvu“, svratio u prvi dragstor na Balkanu (radio non-stop), obišao kafiće, uhvatio noćne kadrove na Terazijama, uhitio čistača cipela i male zanatske radnje koje su u međuvremenu nestale, a čak je snimio i Tinu Tarner koja je baš tih dana gostovala u Beogradu! Taj i takav Beograd koji je Stojanović sačuvao na starim filmovima, poseduje onu vrste osebujne patine koju danas razložno zovemo nostalgijom bolje prošlosti; ove nedigitalizovane fotografije zrače toplinom, svaki ožiljak na slici jeste dragoceno svedočanstvo o radostima vremena kad je sve bilo drukčije – sporije, emotivnije, uzbudljivije, jer je tadašnji život bio zbir malih, ugodnih zadovoljstava, o čemu pričaju detalji sa ulica, trgova i lokala u kojima se pio vinjak s malom kiselom. I, još jedna lijepa vijest: uskoro sledi nastavak iz Stojanovićevih arhiva!