Knjige

Vermer 01 S

Sve dok ona žena

Vermer

Mlekarica je jedna od najpoznatijih slika holandskog slikara Jana Vermera. Nije tačno poznata godina nastanka ovog Vermerovog ulja na platnu, a Rijksmuseum u Amsterdamu u kome se ono čuva daje godinu 1658. kao okvirnu godinu nastanka
Tram 01 S

Dve kratke priče

Na platformi električnog tramvaja

Tramvaj se približava stanici, jedna devojka staje blizu vrata, spremna da siđe. Vidim je tako jasno kao da sam je opipao. Odevena je u crno, nabori suknje se gotovo ne pomeraju, bluza joj je pripijena uz telo i ima okovratnik, od bele guste čipke, otvorenom levom šakom se oslonila o zid, kišobran u njenoj desnoj ruci dotiče drugi stepenik odozgo.
Aarat 01 S

Negativno osobe: Masovna proizvodnja neprijatelja

Kad mržnja postane vrlina, a ludilo - pamet

U određenim povijesnim periodima samo društvo (vladajuća struktura) proizvodi negativnost, jer nema rješenja ni za jedan krupni problem i zato traži rješenje u agresiji prema susjedu ili ugnjetavanju „unutrašnjih neprijatelja“. Vlast raspiruje takva osjećanja kada nakupljeno nezadovoljstvo (uz koje ide i osjećaj povijesne i društvene nepravde, a i osobne uvrijeđenosti) treba usmjeriti u pravcu „neprijatelja“, koji je kriv za sve nastale nedaće. Zato neprijatelja treba najprije pronaći i označiti, a onda mrziti i uništiti, pa će sve biti bolje. A tada se mnogi nezadovoljni, opaki i monstruozni stvorovi brzo organiziraju u armiju istomišljenika i ljutih ratnika, u horde koje nasiljem dokazuju svoje pravo
Giljotina

Krv prska, čoveka više nema

Žozef Injas Gijoten (1738 – 1814)

Dželat je tradicionalista, tvrdoglav, nikako da se navikne. Kasnije, u Velikom amfiteatru bolnice Bisetr, pet svežih leševa. Čist trijumf: Mehanizam se strovaljuje kao grom, krv prska, čoveka više nema
Merlin Monro

Život pod reflektorima

Molitva za Merlin Monro

Film se završio bez završnog poljupca. Našli su je mrtvu u krevetu s rukom na telefonu. Islednici nisu saznali koga je to htela da zove
Lobanja

Jezička UDBA i sudba: Balkanski "dance macabre"

Patriote s lobanjama u rukama

Raspojasano pojmovlje, stigmatizirana i sušičava metaforika, ideologizirana sfera logotetstva... to je "forma" našeg javnog mnijenja, nametnuta i uvijek nametana političkom silom autoritarnih smjena mračne patrijarhalne pozicije i "opozicije". U toj formi odvijao se jedan diskurs koji nam je "izrodio" ("iskukoljio", rekli bi oni) neviđen broj tzv. književnika, mislilaca, istoričara, koji ne bi mogli opstati ni u jednom civilizovanom društvu etičke, profesionalne, estetičke kompetencije. U društvu bez stila i ukusa, međutim, mogućno je da pukovnici i majori "filozofiraju", to jest komanduju filozofijom, da generali povjesničare, to jest manevriraju poviješću, a nekvalifikovana agrarna radna snaga književnikuje, to jest "obrađuje" književnost, uzorava književnu "ledinu"
Ryszard Krynicki

Bela zastava

Šta je poezija koja ne spasava narode i ljude

Kad se pojavio u poeziji Rišard Krnjicki bio je jedan od najdarovitijih negovatelja tzv. “lingvističke poezije”. Doduše, uvek je bio dalek od suve cerebralnosti pesnika ovog pravca. Njegove su pesme več od početka bile prožete osećanjem, i to norvidovski prefinjenim osećanjem. Takođe, u njegovim ranim pesmama bila je prisutna istorijska i društvena stvarnost. Najvažnija komponenta ove poezije ipak je njena etičnost.. On se stalno pita kako se može živeti u današnjem neljudskom svetu. Smatra da pesnik nema prava da zatvara oči pred ljudskom patnjom i nepravdom. Zato on u peziji istupa kao svedok i učesnik. Moralni problemi ipak su kod njega postisnuli lingvizam kao taštu jezičku igru (Petar Vujičić, prevodilac)
Radomir Konstantinović

Bora Ćosić: Vražji nakot (University Press, Sarajevo, 2017)

Pesnički duh neredovnog, slučajnog i nesavršenog

“Vražji nakot” knjiga je koja Radomira Konstantinovića slika u svoj njegovoj intelektualnoj bravuroznosti, Ćosić ovim romanom-esejom, ujednačenim i snažno artikulisanim, osvjetljava jednu gromadu koja je bila i ostala naša rijetka veza sa duhom jednog nepalanačkog svijeta. Vremenom, Konstantinovićevo djelo još snažnije će zrcaliti svojom aktuelnošću, zato što je ono i nakon njega jedna beskrajna vrteška igre i potrage
Spaljivanje knjiga

Naređujem vam!

Spaljivanje knjiga

Nakon što su nacionalsocijalisti dospeli na vlast u januaru 1933, Adolf Hitler je preuzeo diktatorska ovlašćenja, a nacisti su otpočeli borbu za nemačke umove. Nemački Savez studenata otvorio im je put još u aprilu iste godine: „Država je osvojena. Univerzitet još uvek nije! Na scenu stupaju Jurišni odredi duha. Podignimo zastave visoko!“ Iza te proklamacije stajao je Nacional-socijalistički savez studenata. Oni su u aprilu pokrenuli „akciju protiv ne-nemačkog duha“, čiji vrhunac je bio 10. maj 1933. Glavni ured za štampu i propagandu Nemačke studentske organizacije proglasio je 6. aprila 1933, nacionalnu „akciju protiv nenemačkog duha“, čiji je vrhunac bilo „čišćenje“ književnosti vatrom. Studentska organizacija je pripremila dvanaest teza, koje su pozivale na „čisti“ nacionalni jezik i kulturu. U tezama se takođe napadao „jevrejski intelektualizam“, navodila potreba za „pročišćenjem“ nemačkog jezika i književnosti, te zahtevalo da univerziteti budu centri nemačkog nacionalizma. Studenti su opisivali „akciju“ kao afirmaciju tradicionalnih nemačkih vrednosti i kao odgovor na svetsku jevrejsku „klevetničku kampanju“ protiv Nemačke. Centralni događaj te studentske akcije bilo je spaljivanje knjiga u Berlinu, na tadašnjem Opernplacu. To je praćeno i radijskim prenosom. Mnogi studenti bili su obučeni u uniforme SS-a ili Jurišnih odreda. Uz takozvane „vatrene parole“ odabrani studenti bacali su knjige u vatru. Ovako je glasila jedna od tih parola: „Protiv dekadencije i moralne truleži! Za vaspitanje i običaje u porodici i državi! Predajem vatri spise Hajnriha Mana, Ernsta Glezera i Eriha Kestnera.“ Oko ponoći stigao je i glavni govornik: Jozef Gebels, ministar propagande i doktor germanistike. On se obratio i okupljenim pristalicama, ali i onima koji su kod kuće pratili radio-prenos: „Nemački muškarci i žene! Doba prenaglašenog jevrejskog intelektualizma je na izmaku. Nemačka revolucija raščistila je put za nemački način razmišljanja.“ Između ostalih, spaljene su knjige Valtera Benjamina, Bertolda Brehta, Alfreda Deblina, Sigmunda Frojda, Jaroslava Hašeka, Ernsta Tolera, Hajnriha Hajnea, Štefana Cvajga, Viktora Igoa, Džejsma Džojsa, Vladimira Majakovskog, Lava Tolstoja, Fjodora Dostojevskog, Džeka Londona, Ernesta Hemngveja i mnogih drugih. Tim povodom nastala je ova Brehtova pesma
Bolnic 01 S

Beogradski kiklop

Trag pod levom miškom

Izdavačka kuća Partizanska knjiga objavila je pre par meseci prvi roman našeg saradnika Dragoljuba Stankovića "Beogradski kiklop". Ranije smo Stankovića znali kao odličnog pesnika, književnog kritičara i angažovanog komentatora parakulturnih događaja, a sad ga upoznajemo i kao vrsnog pripovedača. U "Beogradskom kiklopu" Stanković je zaronio u mračne devedesete, u olovne godine koje je književnom alhemijom pretvorio u zlato izbrušenog proznog stila. Iz romana “Beogradski kiklop” prenosimo poglavlje “Trag pod levom miškom”
Cvetja1

Duž celog tela

Belezi

Ko da u meni rov su rili/ do samog vrela./ Ja i ljubav poznam po žili/ Duž celog tela
Cossmo 02 S

Sa svakim nešto dijeliš

Pobratimstvo lica u svemiru

Strašno je ovo reći u uho oholosti,/ no vrlo srećno za očajničku sreću,/ da svi smo isti u zloći i radosti,/ i da nam breme kobi počiva na pleću
Singer3

Većina veruje da je to prošlo

Što je nekad bilo

Encensbergerove pesme su razuđene meditacije u formi nerimovanih stihova i strofa. Prilikom čitanja – a veliko je zadovoljstvo čitati te nežne, iznenađujuće, mudre i ponekad, uprkos svekolikoj skepsi, predivno razigrane tekstove – spoznajemo da u lirici nije reč samo o jasnoj lirskoj formi. Da li je nešto „lirika“, to je i pitanje subjektiviteta koji sebe izražava stihom, jezičkog stava koji rađa metafore, raspoloženja koje uvezuje reči – a ne samo pitanje forme (Joachim Kaise)
Kazn 01 S

Predgovor za “Zločin i kaznu”

Društvo nikoga ne prisiljava da počini nitkovluk

“Zločin i kazna” Dostojevskog nije simbolično delo. Roman je istorija o studentu Raskoljnikovu koji zbog novca ubija staricu, i svoje ubistvo motiviše time što kaže da je on na to imao pravo zbog nepravednog uređenja društva. Roman ne upućuje ni na kakvo drugo značenje, pa ipak. I Dostojevski je, kao i drugi savremeni značajni ljudi, iz sredine prošlog veka suprotstavio misao društvene nepravde dvema vladajućim teorijama koje se odnose na ukidanje nepravde, u slučaju Rusa slovenofilstvu i socijalizmu
Zatvor

Za život, život sam dao

Ćelija

Generalno posmatrano, celokupno Davičovo pesničko delo upućuje nas na to da je poezija magija nižih svetova, ali nije stvarnost niti je njena evokacija. Poezija je čudo ravno pojavi samog čoveka (Vujica Rešin Tucić)