Osnovna ekonomska prava i pitanje orgazma
Grmn 02 S

Photo: Danigel / ullstein bild / Getty

Ljubav u doba socijalizma

Jedna od najpopularnijih turističkih atrakcija u Berlinu je D.D.R. muzej, otvoren 2006. godine, čija postavka ima za cilj da posetioce informiše o tome kako su obični ljudi živeli u istočnoj Nemačkoj pre pada Berlinskog zida. Muzej koristi interaktivne instalacije, te inteligentno dizajnirane postavke fotografija, dokumenata i enterijera koji u prostor unose emocije iz ne tako daleke prošlosti. Redovi posetilaca čekaju da sednu za volan Trabant simulatora, da zauzmu mesto na kauču unutar enterijera koji ilustruje kako su izgledali stanovi u istočnoj Nemačkoj tog vremena, ili da zaigra igre i okusi hranu koji su konzumirali nemački državljani koji su živote provodili iza Gvozdene zavese.

Postavke su zanimljive kao celina, iako bi stidljivi posetioci mogli da ustuknu pred scenama koje ilustruju ljubav prema nudizmu. Tu je i replika sobe za ispitivanje koju su koristili Štazi – glavna obaveštajna služba Nemačke Demokratske Republike, te zatvorske ćelije sa malenim krevetom, koje ilustruju brutalnost režima u odnosu na sve one koji su obeležavani kao izdajnici. Natpisi na nemačkom i engleskom jeziku koji opisuju postavke imaju kritičarski orijentisan ton, čak i kada su u pitanju momenti iz običnog života građana, pa tako, na primer, ispred postavke koja prikazuje prostoriju predškolske ustanove stoji komentar da je vrtić bio mesto gde su deca učila o konformitetu, pre nego sticala nova znanja i veštine, a zbog toga što je režim građane od početka učio kako da ne odstupaju od većine, te kako da svi zadremaju u isto vreme.

Postavke ovog muzeja korisni su resursi za mnoge istraživače koji se bave razlikama između socijalističkih i levičarskih društava, pa Kristen R. Ghodsee, koja se bavi istorijom Istočne Evrope, u knjizi “Why Women Have Better Sex Under Socialism: And Other Arguments for Economic Independence,” na primer, tvrdi da su građanke u političkim sistemima poput onog u Istočnoj Nemačkoj uživale određene slobode, kako materijalne, tako i egzistencijalne, koje su danas uglavnom nedostupne ženama koje žive u liberalnim demokratijama.

Naslov studije se lako pamti, a najviše zbog toga što ukazuje na tezu sa kojom se mnogi na prvi pogled ne slažu. Knjiga je nastala kao rezultat istraživanja koja su u Nemačkoj sprovođena od sredine osamdesetih godina prošlog veka, kojima se utvrdilo da su žene u Istočnoj Nemačkoj u 80% slučajeva doživljavale orgazam tokom seksa, a za razliku od 63% žena  u Zapadnoj Nemačkoj. Tako autorka tvrdi da je „nekontrolisani kapitalizam“ loš za žene, te da će žene živeti i uživati daleko bolje ako se budu usvojile neke ideje iz socijalizma.

Zapadna i Istočna Nemačka, čiji su građani pre političke podele bili identični u mnogim aspektima, odličan je „prirodni“ eksperiment u okviru kojeg mogu da se izvrše mnoge provere po pitanju ženskih prava i sloboda. Ghodsee u svojoj knjizi navodi nekoliko naučnih izvora koji ukazuju na to da su žene u Istočnoj Nemačkoj pokazivale veći stepen zadovoljstva, i to ne samo kada je u pitanju seks, od građanki Zapadne Nemačke. Jedan od razloga za to je, kako tvrdi autorka, i taj što muškarci iz Istočne Nemačke nisu uvek mogli da osiguraju ekonomsku sigurnost svojim partnerkama, te su morali da razvijaju i druge sposobnosti, uključujući i bolje razumevanje svojih supruga. Razvod je bio više uobičajen u Istočnoj nego u Zapadnoj Nemačkoj, te su žene lakše mogle da se oslobode nefunkcionalnih odnosa, zbog čega su oba partnera ulagala više napora u privatni život i građenje odnosa.

Pored svega navedenog, Istočna Nemačka nudila je i proširena prava i slobode za žene, ali ne samo zbog ispoljavanja individualnih potencijala, kao što je to slučaj u mnogim modernim društvima, već i iz osnovnih ekonomskih razloga. Žene su činile polovinu ukupne radne snage, budući da je polovina muške populacije poginula tokom rata. Tokom pedesetih godina prošlog veka, dok su u Americi žene motivisane da budu supruge i majke, žene u Sovjetskom savezu su se već orijentisale na obrazovanje, te su učile da postanu naučnice i kosmonauti. Žene u Istočnoj Nemačkoj, kao i one u Zapadnoj Nemačkoj, jesu bile ohrabrivane da imaju više dece, ali su imale pravo na plaćeno porodiljsko odsustvo nakon porođaja, što mnoge žene u Americi nemaju ni danas.

Ghodsee navodi da su žene u Istočnoj Evropi po nekim pitanjima bile u lošijem položaju od žena na Zapadu – od represija u Bugarskoj, do stroge porođajne politike u Rumuniji, gde su žene prisiljavane da rađaju decu koju nisu mogle da izdržavaju, pa su ih na kraju ostavljale u domovima za nezbrinutu decu, te ističe da se ne zalaže za povratak represivnih politika Komunističkog bloka, već samo za pojedine aspekte, poput plaćenog porodiljskog odsustva i besplatnog obrazovanja. Naglašava da ovakvih praksi nema u mnogim liberalnim zemljama, čime su građanke najviše ugrožene, budući da niko ne može da im garantuje osnovne tačke koje su neophodne za egzistenciju.

Lepota onoga što piše Ghodsee, tvrde eksperti, je u tome što ilustruje načine na koje bi žene, ali i muškarci, mogli da imaju drugačija prava i odnose u stvarima poput seksa i zdravlja. To znači da veće slobode dolaze sa dobrim idejama, te u državama koje, na primer, nude besplatnu zdravstvenu zaštitu građani mogu da se fokusiraju na druge stvari, pa na kraju i na uživanje. Upravo se time objašnjava sve veća naklonost koju mladi u Sjedinjenim Američkim Državama i Zapadnoj Evropi osećaju u odnosu na pojedine aspekte socijalizma, te ideje koje bi značajno mogle da poboljšaju kvalitet života svih građana, a naročito onih čija se prava najčešće dovode u pitanje. Više orgazama je samo po sebi dobra stvar, a strukturalne promene koje bi dovele do toga da se pojedinke i pojedinci dovoljno opuste da bi se više koncentrisali na seks je jedan potpuno novi nivo onoga na šta bi mladi mogli da se nalože.

Izvor: The New Yorker

Oceni 5