Klavirsko delo "Sysyphus"
Pink Floyd 1

Photo: The Telegraph

Muke i patnje po Wrightu i Sizifu

Sredinom 1968. Pink Floyd dolaze na ideju da naprave album koji će ih napokon prikazati u pravom svetlu , onako kako su po njima trebali da zvuče novi Floydi (nakon razlaza sa Sidom Beretom i mračnom, uzburkanom fazom razuzdanog psihodeličnog pop zvuka). Dupli album trebalo je da se sastoji od jedne ploče sa živim snimcima starih numera benda , dok je druga ploča osmišljena kao kolekcija pojedinačnih ostvarenja članova benda.

Oktobra 1969. na red je došao i pomenuti dvostruki album – Ummagumma, objavljen na novoj andergraund etiketi izdavačke kuće EMI – Harvest. Ovaj album donosi jednu koncertnu ploču, snimljenu u Mothers club u Birminghamu i College of commerce u Manchesteru, juna 1969, dok je druga ploča donela nekoliko originalnih numera – svaki član benda dobio je pola strane da eksperimentiše sa čime god želi. Produkt je bio čudesno progresivno andergraund delo, avangardno, jedinstveno i nekonvencionalno, sasvim (ne)obično Pink Floyd ludilo... Istražujući vlastite umetničke porive Floydi su otplovili putem svojih avangardnih, eksperimentalnih snova i vizija, kosmičkim putanjama nošeni zvucima progresivne, avangardne, konkretne i psihodelične muzike i nadahnuća kojeg im nikad nije nedostajalo. Običaj ovog krajnje neobičnog benda (neobičnog čak i za standarde nekonvencionalnih šezdesetih, kada se eksperimentisalo sa svešću, svim i svačim) postaće činjenica da će se tokom čitave naredne karijere oslanjati na materijal koji će ostajati neiskorišćen tokom snimanja svakog prethodnog albuma. Nihov duh željan eksperimentisanja omogućavaće im iznova nova istraživanja tzv. odbačenog materijala i izvlačenja iz neiskorištenih ideja uvek novih kompozicija... Njihova studijska posvećenost i minuciozan rad na svakom detalju, njihova analitičnost postaće legendarni  i omogućiće im stvaranje niza nezaboravnih numera iz tzv. „otpada“ s prethodnih snimanja. Duh Pink Floyda ostaće jedinstven i neuhvatljiv do današnjih dana.

Od 1968. do 1973. nemački muzičari kao što su Holger Czukay (bivši student Karlheinz Stockhausen), Popol Vuh i Ashra izdali su mnoštvo radova sa pratnjom eksperimentalnih zvukova i tekstura izgradjenim sa „electronics“, sintisajzerima, akustičnim i električnim instrumentima; njihova muzika, koja se odnosi na Kosmičku muziku može da bude posmatrana kao Ambijent ili New Age, zavisno od položaja gledanja. Kasnije, Brian Eno je definisao stilove i obrazce ambijenta na način koji lako spaja i zajedno razvija sa stilovima mnogih muzičara kao sto su Robert Fripp, Jon Hassell, Laraaji, Harold Bud, Cluster, Jah Wobble, od kasnih 1970-ih do danas…

Studijski deo kultnog Pink Floyd albuma Ummagumma otvara avangardni virtuoz u svom punom sjaju i nadahnuću – Richard Wright i njegov impresivni opus od četiri šokantna, uzburkana dela – Sysyphus , nazvan po antičkom kralju Korinta – Sizifu, koji je osuđen od strane bogova užasnom kletvom uzaludnog i napornog rada (poput mnogih od nas – mada nismo iz Grčke , a još manje kraljevi).

Richard Wright: „I played a Mellotron in Sysyphus, using it for special effects, and straightforward string and bass stops for the melody lines. We all played alone on our pieces. I thought it was a very valid experiment and it helped me. But I think Roger feels that if we'd all worked together it would have been better.“

U svom dramatičnom, mračnom, veličanstvenom i nemilosrdnom stilu, prvim, jednominutnim delom Wright (bubnjevi, cimbalo i klavijature) nas vraća zvukom u doba antičke Grčke, a onda nastavlja, drugim delom, klavirskom deonicom u smirujućim , gotovo lirskim pasažima da uzburkava atmosferu , lagano i sve jačim i dubljim tonovima, kakofonijom, neurotičnom ustreptalošću, disonantnim tonovima i nemirom zle sudbe koja izriče čoveku jednu od najgorih kazni – neprestani uzaludni rad. Zvuci konkretne muzike, avangardnog eksperimentisanja Richarda Wrighta, sledbenika kompozitora poput Karl Hajnca Štokhauzena ili Džona Kejdža,nemilosrdno prodiru u suptilne predele centralnog nervnog sistema pobuđujući nemir, emocionalno rastrojstvo, duševni nemir, opsadno stanje čula koja podrhtavaju na rubnim područjima preopterećenja... pod sizifovskim teretom melodije koja ne ostavlja mesta bilo kakvoj nadi u smirenje …

Musique concrète (Konkretna glazba) je žanr elektroakustične i klasične muzike koji se razvio tokom 40-ih godina u Francuskoj kao posljedica rada  Pierrea Schaefferea. Musique concrète se danas smatra začetkom avangarde klasične muzike, a svojim eksperimentalnim karakterom je inspirirao i utjecao na brojne kasnije kompozitore. Osnovna ideja žanra je da svi prirodni zvukovi mogu biti glazba, uključujući tehnološki stvorenu elektronsku glazbu. Glazba se tako svodi na konkretan zvuk, odnosno zvukove, na konkretnu akustičnu pojavnost, odakle i dolazi naziv samog stila. Musique concrète je u potpunosti raskinula s tradicionalnim glazbenim pravilima i formama, donoseći skladbe koje ne poštuju melodiju, harmoniju, ritam i mjeru. Musique concrète posjeduje velike sličnosti sa stilom elektronische musik, kojeg je razvio Karlheinz Stockhausen, jedno vrijeme Schaefferov suradnik. Ipak, osnova razlika između dva stila jest ta što je elektronische musik bila usmjerena na čistu elektronsku produkciju i manipulaciju zvukova, dok se musique concrète bazirala na snimanim zvukovima iz prirode… (Izvor informacija: Wikipedia)

Trećim delom haos se samo produbljuje razarajućim zvučnim napadom eksperimentalne muzike, uz malu pomoć „životinjskih prijatelja“, tačnije zvučnih efekata istih… Korišćenjem klavira, basa i udaraljki Wright nemilosrdno napada čula i nervni sistem kažnjenika skalom uzavrelih, vrištećih i visokih tonova i nemilosrdnim kricima destrukcije, udarcima po dirkama koji nihilistično obeshrabruju svaku nadu i uništavaju temeljno svaku pomisao na spas od kletve...

Završni deo muka i patnji po Wrightu i Sizifu opet naglo spušta tenziju, tempo se brutalno usporava u smiraj dana i novih muka „stene koja se skotrljala po ko zna koji put sa vrha planine beznađa“. Sledi jednolična, monotona varijacija na orguljama , mirenje čoveka sa sudbinom , potom poslednja nada... A onda, kao grom iz vedra neba, novi zvučni atak, nagao i brutalan poput agonije smrti i... kreće novo eksperimentalno zatišje i putovanje kroz nepoznato, kjubrikovsko iskustvo u stilu „it’s a full of the stars“…

Pun krug stradanja i jeze zle sudbe oličene u brutalnoj osveti bogova zatvara se povratkom na početni muzički motiv – povratak zvukom u svet antičke Grčke, a stenom u podnožje Olimpa...

Sysyphus Richarda Wrighta ostaje impresivno klavirsko delo velikog avangardnog muzičara i kompozitora (koji je svojim kreacijama i virtuoznošću ostao jednim od najznačajnijih arhitekata Pink Floyd zvuka, muzičar koji je svojim jedinstvenim zvukom klavijatura i orgulja obojio jednu nestvarnu epohu i bend, eksperimentišući zvukom u stalnoj potrazi za novim umetničkim izrazom, neponovljiv u svojoj originalnosti i autentičnosti), klavirsko delo koje se nesputano kreće u rasponu od raskalašnog impresionizma do avangardnih nota konkretne muzike i free džeza, obojeno jedinstvenim elegičnim zvukom njegovih psihodeličnih orgulja.

Oceni 5