Dve filmske smotre: LIFFe u Ljubljani i ZFF u Zagrebu
Ffee201 S

Photo: Twitter

Novembar u znaku filmova

Nekada je filmsko-festivalski svet delovao jednostavnije, posebno iz jugoslovenske perspektive: domaći filmovi i koprodukcije snimane na teritoriji Jugoslavije su se prikazivale u Puli, svetski festivalski hitovi na beogradskom Festu koji je posle išao na turneju po gradovima svih naših bivših republika i pokrajina. Dobro, bilo je tu i drugih smotri nacionalnog, lokalnog i regionalnog karaktera, kino-klubaštvo je proizvodilo punom parom, bilo je i različitih filmskih revija, ali tadašnja ponuda sadržaja ne može da se meri sa sadašnjom. Prvo, vremena su se promenila globalno, pa su filmski festivali doživeli globalnu eksploziju kao dodatak u kulturnoj ponudi nekog grada ili regije, a zatim su im digitalne platforme “udarile ritam” i označile početak beskonačne trke za aktuelnošću u smislu programa. U tom pogledu se festivali nastali po raspadu bivše nam države snalaze bolje od onih starih i nasleđenih, verovatno zbog svesti o sve oštrijoj konkurenciji. A ovih nam dana počinju filmske smotre u Ljubljani (LIFFe) i Zagrebu (ZFF) sa kojih će pristizati prilozi u danima koji slede i njihov je najveći adut upravo kalendarska pozicija, svakako pre Festa na kojem će biti prikazano gro istih filmova, a opet posle Sarajeva, tako da se u program mogu uključiti i naslovi iz Venecije i Toronta tempirani za “sezonu nagrada”.

Ljubljanski festival stariji je i veći od ova dva, i po trajanju i po broju filmova koji će biti prikazani, i ove godine će od 7. do 18. novembra trajati 29. izdanje. U oficijelnom takmičarskom programu Perspektive prikazuju se “rani radovi”, odnosno prvi i drugi filmovi autora pred kojima je, nadajmo se, svetla budućnost u svetu kinematografije. Ovogodišnji naslovi uključuju i berlinske premijere The Heiresses i Styx, canneske Woman at War i Glavonjićev Teret, domaći naslov My Last Year as a Loser Urše Menart, ali i makedonski film Secret Ingredient Đorčeta Stavreskog koji je, nakon prošlogodišnje premijere u Tallinnu, ove godine obilazio festivale i skupljao nagrade po svim kontinentima. Drugi takmičarski program, Evropa na kratko posvećen je, kao što mu ime kaže, kratkometražnim filmovima evropske produkcije

Revijalni deo festivala podeljen je, pak, u više programskih sklopova. Predpremijere nam nude izbor filmova koji će se u narednih godinu dana vrteti u nezavisnim bioskopima širom Slovenije, recimo Garroneov Dogman, Assayasov Non-Fiction, von Trierov The House That Jack Built, canneski pobednik, Kore-edin Shoplifters, premontirana verzija Sorrentinovog filma Loro, ali i tri domaća filma: muzički dokumentarac Sing Me a Song Mirana Zupančiča o kantautoru Vladi Kreslinu, A History of Love Sonje Prosenc i Winter Flies Olma Omerzua. Segment pod nazivom Kraljevi i kraljice donosi nam najnovije filmove relevantnih savremenih autora za koje nije izvesno da će dobiti lokalnu distribuciju, pa tako imamo prilike videti novi film Nurija Bilgea Ceylana The Wild Pear Tree, The Favourite Yorgosa Lanthimosa, Leto Kirila Serebrenikova, izvrsni Burning Lee Chang-donga, ili High Life Claire Denis, između ostalih, naravno. Panorama svetskog filma donosi sveže i unekoliko hrabrije festivalske favorite sa različitih kontinenata među kojima su, recimo, i sarajevski pobednik Aga, ali i rediteljski prvenac glumca Paula Dana Wildlife, Border Alija Abbasija, ekstravagantni Rojo Benjamina Naishtata, ali i Leave No Trace Debre Garnik. Oni koje to posebno zanima, u jutarnjim terminima mogu pogledati dečije i omladinske filmove u programskom sklopu Kinobalon, a za ljubitelje žanrovskog, a ponekad i ekstremnog filma ostavljeni su kasniji termini i program Ekstravaganca.

Ako više volite usmerene preglede nego najnovije filmove, obratite pažnju na jednu punokrvnu retrospektivu posvećenu Češkom Novom Talasu (u kojoj će biti prikazani filmovi velikana poput Formana i Mencla), na program posvećen Christianu Petzoldu koji važi za najznačajnijeg autora savremene Berlinske Škole, kao i na pregled recenetnih ostvarenja na post-sovjetskoj teritoriji od Baltika do Srednje Azije u programu Fokus: Istok-severoistok.

Zagrebački ZFF traje nešto kraće, od 11. do 18. novembra i sa ljubljanskim parnjakom deli nešto naslova i gostiju. Koncepcija je takođe unekoliko slična, glavni takmičarski program je takođe posvećen prvim i drugim filmovima, zajednički za oba festivala su Teret i Woman at War, ali ove godine je takmičarski program u Zagrebu nešto egzotičniji sa naslovima koji dolaze iz, na primer, Perua, Urugvaja, Tajlanda i Tunisa. Dva su takmičarska kratkometražna programa, onaj glavni namenjen filmovima iz međunarodne produkcije, te domaći program Kockice. Svoj srednjoškolski žiri ima i omladinski program Plus u kojem je ove godine moguće videti jedan od najintrigantnijih prošlogodišnjih filmova, I Am Not a Witch u režiji Rugano Nyoni. U programskom sklopu Ponovo s nama za nagrade se takmiče nekadašnji pobednici ZFF-a, a ove godine su to, između ostalih, Debra Garnik sa Leave No Trace, Olmo Omerzu sa Winter Flies i Laszlo Nemes sa svojim novim filmom Sunset, prvim nakon osvajanja Oscara za strani film za Son of Saul.

U ne-takmičarskom delu festivala najviše publike će verovatno okupiti program Velikih 5 u kojem će biti prikazani odabrani filmovi iz pet najvećih evropskih kinematografija. Osim filma Loro Paola Sorrentina (Italija), Double vie Oliviera Assayasa (Francuska) i Petzoldovog Tranzita (Nemačka), biće prikazani i filmovi Petra Jaimea Rosalesa (Španija) i Colette Washa Westmorelanda (Velika Britanija). Tradicionalno se u Zagrebu prikazuju i filmovi iz najužeg izbora za LUX nagradu koju dodeljuje Evropski Parlament, a ove godine su to Druga strana svega Mile Turajlić, Styx Wolfganga Fischera i Woman at War Benedikta Erlingssona. Program pod nazivom Biblijada posvećen je dečijim filmovima.

Na ZFF-u se svake godine održava retrospektiva prvih filmova značajnih autora iz pojedinih nacionalnih kinematografija, a ove godine je, slučajno ili namerno kao u Ljubljani, u fokusu Češka, a izabrani su filmovi uglavnom novovalnih autora. Dve tematske celine posvećene su tajkunima, odnosno propadanju kino-biznisa i kulture. Konačno, ZFF se podudara sa “stanicom” na turneji Kino Mediterana (program Festivala Mediteranskog Filma u Splitu), a u sklopu Festivali pod reflektorom biće prikazani filmovi i sa drugih parterskih festivala – kratkometražni filmovi s Berlinala iz programa Orizonti s festivala u Veneciji, domaći takmičarski program iz Sarajeva, te jedan film, istorijska drama Heights Viktora Božinova.

Novembar će u Ljubljani i Zagrebu proteći u znaku filmova. Mi ćemo se sa svoje strane potruditi da to sve ispratimo sa kritičkim osvrtima...

Oceni 5