Četvrti Bookstan, mnoštvo priča o književnim iskustvima
Bookstan

Jubilarno izdanje Uloge moje porodice u svetskoj revoluciji: Bora Ćosić i Kristina Ljevak

Photo: Milomir Kovačević Strašni

Sarajevski razgovori o slobodi

Prošlonedeljni Četvrti sarajevski Festival literature Bookstan, u organizaciji izdavačke kuće Buybook, završen je razgovorom sa književnikom Borom Ćosićem i dodelom nagrada učesnicima radionice književne kritike i kolumne, a obeležile su ga festivalske teme Fantom slobode i Građanin/ka svijeta. Poznati autori i neafirmisani pisci, uz učešće kritičara i izdavača, i ove je godine bila uspešna formula, okvir za razmenu mišljenja i iskustava, a kroz festivalske prostore, kino Meeting point I knjižaru Buybooka u Radićevoj prošli su, između ostalih, Kader Abdolah,Katja Petrovskaja, Aminatte Forne, John Freeman, Svetislav Basara, Semezdin Mehmedinović, Selvedin Avdić, Maryjan Madjidi, Enver Kazaz, Mile Stojić, Ahmed Burić, Chris Kaulemans, Jasna ŠamićNenad Rizvanović, Kruno Lokotar, Dragan Stojković, Lana Bastašić, Rumena Božidarovska, Faruk Šehić, Magdalena Blažević, Alen Mešković...

Književni dijalog: Alen Mešković i Kruno Lokotar“Veliko priznanje Buybooku je činjenica da je Bora Ćosić odlučio da jubilarno izdanje povodom 50 godina od objavljivanja knjige „Uloga moje porodice u svetskoj revoluciji“ povjeri Buybooku i da o kultnom romanu govori na Bookstanu”, kaže , Kristina Ljevak, aktivna učesnica u osnivanju Festivala i svih dosadašnjih Bookstana.

Pozicija književnika, neprestano sukobljavanje sa moćnicima, sloboda izražavanja, satira, autor kao svedok značajnih istorijskih događaja, mestoi značaj književnih časopisa, bile su, neke od tema koje su nametnuli učesnici okruglog stola “Fantom slobode”. Damir Uzunović, jedan od utemeljitelja Festivala, govorio je o časopisu Fantom slobode, Kruno Lokotar o Godinama novim, Enver Kazas o Licima, a Dragan Stojković o beogradskoj Republici koje je objavljivala veliki broj nespornih, istinitih i na momente potresnih napisa o Sarajevu i BiH tokom rata.

Bookstan 2019: Aminatta FornaOvaj razgovor, kao i Specijalni program Daša: Spomenar, obeležila su podsećanja na Dašu Drndić i Borku Pavićević, o kojima su, biranim rečima, govorili Enver Kazaz, Dragan Stojković i Ferida Duraković.

Posebnu pažnju posetilaca izazvao je razgovor sa Svetislavom Basarom, čije je opservacije o političkoj sceni u Srbiji i regionu publika u više navrata prekidala smehom i aplauzima. Basara je, između ostalog, rekao da je humor “najrazornije oruđe” kojeg se ljudi na vlasti, zapravo, i najviše boje. Srbija je, kako je rekao, bila “na korak od toga da izađe iz žabokrečine”, pre ubistva Zorana Đinđića, ali je njegovo ubistvo počinjeno iz “glava onih kojima nije suđeno i presuđeno”, jer su se na optuženičkoj klupi našli “jalijaši”.

Flavio Rigonat predstavio je poeziju Marka Tomaša, a, uz njegove stihove i duhovite opaske, izuzetnu pažnju kritičara izazvala je zbirka pesama Srđana Sekulića koja se nametnula kao dominantna kuloarska tema.

Nesvakidašnje multimedijalno predstavljanje pod naslovom Pojazzija u dvorani kina Meeting point imao je Ahmed Burić. Reč je o elektro sessionu sa članovima poznate slovenačke grupe Dan D, kojim je stvorena podloga za muzičko poetski performans, u kojem autor čita svoje pesme. “Osjetila se potreba za video formom koju su uobličili studenti 2. Ciklusa postdiplomskog studija dizajna na Akademiji likovnih umjetnosti, pod mentorskim vodstvom Bojana Hadžihalilovića: uz muzičko produkcijski rad Damira Arslanagića, prikazali smo radove  Aleksandre Nine Knežević,(uz pesmu Maternji jezik) Enide Delimustafić (Neka nama nas), Matei Osenk-Sallera (Balkan) , Enisa Čišića (Bitne stvari) i Edina Hurema (Sjeveroslavija). U uobličenje Pojazzije uključili su se Dušan Obradinović Obra, Tomislav Jovanović Tokac, Boštjan Grubar, Marko Turk - Tučo, a ja sam “rukovalac raznim elektroničkim spravama”, kaže Burić za XXZ.

On ističe da se Pojazzijom delimično ispunjava njegov san da nekad napravi “nešto što bi atmosferom podsjećalo na legendarni album Briana Enoa i Davida Byrna ‘My life in a bush of ghosts’”.

Ovogodišnji voditelj radionice književne kritike Vladimir Arsenić ističe da je otvorenost jedan od glavnih kvaliteta Bookstana, budući da su u tematskim panelima posetioci aktivno učestvovali, postavljajući pitanja i komentarišući iznete ideje. Za njega su iznenađujući bili odziv i motivacija učesnica i učesnika radionice. Oni su unapred dobili Buybookova izdanja o kojima su razgovarali i pisali.

Bookstan: Vladimir Arsenić sa polaznicima radionice književne kritike“Nemam reči kojima bih dovoljno hvalio te mlade ljude, koji su bili izuzetno zainteresovani i postavili su jaku dinamiku grupe. Družili su se sa velikim uvažavanjem, a debate koje smo započinjali na radionicama nastavljali bi, rekli su mi, do kasno u noć. Verujem stoga da književna kritika ima i sadašnjost i budućnost, postoje insta-blogovi, booktuberi koji objavljuju književne kritike, ali i kritičke tekstove različitih žanrova. Sajtovi poput beogradske Bukvice, tu su grupa Pobunjene čitateljke, Bukvar, hrvatska Booksa sa novim, mladim uredništvom i saradnicima. Oseća se polet, a nedostaje institucionalizacija, zbog navike da se književna kritika čita u novinama; bilo bi dobro da čitaoce usmerimo po određenim temama, da znaju gde šta da traže”, ističe Arsenić za XXZ.

I na ovom Bookstanu nismo ostali uskraćeni za izložbu legendarnog sarajevskog fotografa Milomira Kovačevića Strašnog koji je, pod zajedničkim imeniteljem “Sarajevo u srcu Pariza” u klubu “Zvono”, neformalnom rezervnom položaju učesnika i gostiju Festivala, izložio kolekciju fotografija na kojima su najdraže uspomene koje Sarajlije-emigranti čuvaju u svojim novim domovima u Parizu.

Ispred Buybooka: Domaćin festivala Damir Uzunović animira gosteJoš jedan Bookstan, već etablirano okupljanje koje se izborilo za mesto u festivalskom kalendaru, dovoljno reprezentativno i autentično sarajevsko kreativno druženje. “Nikada nismo postavili granice između publike i naših gostiju i gošći bez obzira na to o kakvim veličinama je riječ. Na takav način bismo narušili koncept s početka, a to je fokus na čovjeka i njegovu priču, a ne na glamuroznost koja nam nije ni imanentna niti je želimo odnjegovati”, zaključuje Kristina Ljevak.

U Srbiji je Bookstan i dalje ostao van medijskih tokova, zanimljiv jedino profesionalcima i posvećenima. Možda će sledeće godine biti više zainteresovanih (neće).

Oceni 5