Sto godina strave i užasa (1)
CAligari 01 S

Photo: IMDb

The Cabinet of Dr. Caligari (1920): San u vreme teške groznice

Prvi horor filmovi pojavili su se pre 1920. godine, te njihova istorija počinje još 1895, kada je Thomas Edison snimio „The Execution of Mary Stuart“ – kratki film od 18 sekundi, u kojem kraljica Mary ostaje bez glave. Godinu dana kasnije Georges Méliès završava „Le Manoir du diable, The House of the Devil,“ koji mnogi smatraju „prvim pravim horor filmom“.  

Tokom narednih decenija žanr je sve više dobijao na obliku, pa je pre početka XX veka snimljeno još horor filmova. U prvim godinama novog stoleća španski reditelj Segundo de Chomón snimio je „La Casa Hechizada“, koji se smatra prvim horor filmom o ukletoj kući, a svoje adaptacije dobile su i priče kao što su Faust i Frankenstein. Uporedo sa tim razvijala se i filmska tehnika, pa je bilo sve lakše postići željene efekte, a posebno kada su u pitanju strava i užas.

Onda je došla i 1920. godina, koja je i zaslužna za to što se horor vinuo u filmska nebesa, budući da je u tih 12 meseci horor film prvi put izvršio neki uticaj na celokupnu kinematografiju. Te godine je postalo jasno da je horor tu da ostane, a posebno kada se pojavio „The Cabinet of Dr. Caligari“.

Dr. Caligari je imao veliki uticaj ne samo na nemačku kinematografiju, već na horor film uopšte, te se smatra jednim od najvažnijih uradaka nemačkog ekspresionističkog filma. Iako se ne radi o prvom horor filmu, film koji je režirao Robert Wiene najbolja je moguća tačka za početak priče o istoriji horor filma.

Priča se vrti oko junaka čije se ime nalazi i u naslovu filma, koji se bavi hipnozom, te druge koristi da za njega ubijaju. Svake noći Cesare, pod uticajem hipnotizera koji sebe naziva “Caligari,” ustaje iz postelje i ispunjava njegova naređenja, lišen slobodne volje i pretvoren u instrument smrti. Neki su u zapletu prepoznali situaciju u kojoj se čovečanstvo nalazilo i u to vreme, pa je Cesare simbol svih onih koji su slepo slušali vlasti i doveli do situacije koja je u Prvom svetskom ratu odnela milione života.

Posmatran iz ugla filmskih eksperata, „The Cabinet of Dr. Caligari“ predstavlja prekretnicu na više načina, pa prvi koristi preokret na kraju, te nepouzdanog pripovedača, budući da je junak na kraju filma potpuno drugačiji od onoga što je tokom zapleta predstavljao. Još značajniji od toga je način na koji su se koristili vizuali, pa su pejzaži koji zbunjuju ovaj film izdvojili od svega što je ranije snimljeno. Tako grad Holstenwall, u kojem se priča odvija, izgleda kao da je građen po planovima nekog ludaka, budući da se stepeništa prelamaju pod nemogućim uglovima, zgrade prkose gravitaciji, a senke se šire u više smerova istovremeno. Scenografija izgleda kao set za neki san, tačnije noćnu moru, koja se sanja za vreme neke teške groznice, a modernom gledaocu, čije oko nije naviknuto na scene iz ere nemog filma, ovi prizori mogu da budu još strašniji. Naravno, ako uopšte odluči da ga pogleda, budući da moderni ljubitelji horor filma često zapostavljaju filmove kao što je ovaj.

Dr. Caligari nije jedini junak koji se rodio ove godine, budući da ništa manje važni nisu ni filmovi „The Golem“, „Dr. Jekyll and Mr. Hyde“, „The Penalty“, „The Head of Janus“ (izgubljeni film).

Izvor: Paste magazin

Oceni 5